Τον Ιούλιο του 2025 τοποθετήθηκε από το Δήμο Σκοπέλου, με τη χορηγία του Λιμενικού Ταμείου Σκοπέλου, στο λιμάνι, προς τα αριστερά του Δημαρχείου οριζόντιο ηλιακό ρολόι. Το ηλιακό ρολόι (σκιοθηρικόν ή σκιακόν ωρολόγιον) είναι η αρχαιότερη συσκευή μέτρησης του χρόνου, βασισμένη στη σκιά που δημιουργεί ο ήλιος. Εφευρέθηκε από τους Χαλδαίους (λαός συγγενικός με τους Αραμαίους που εξαπλώθηκαν κυρίως στη νότια Μεσοποταμία) γύρω στο 1700 π.Χ. και εξαπλώθηκε σε πολλούς λαούς. Υπάρχουν διάφοροι τύποι (οριζόντια, κατακόρυφα, ισημερινά κ.ά.), όπου η σκιά του γνώμονα πέφτει σε χαραγμένο διάγραμμα ωρών.
Οι Έλληνες τον 6ο αι. π.Χ. το βελτίωσαν με πιο σύνθετους μηχανισμούς και οβελίσκους. Οι Ρωμαίοι τοποθετούσαν ηλιακά ρολόγια σε δημόσιους χώρους, ενώ στον Μεσαίωνα περιορίστηκαν κυρίως στα μοναστήρια. Στην Αναγέννηση κατασκευάστηκαν ακριβέστερα μοντέλα, όμως με την εφεύρεση του μηχανικού ρολογιού η χρήση τους μειώθηκε. Σήμερα λειτουργούν κυρίως ως διακοσμητικά ή εκπαιδευτικά αντικείμενα, με σημαντική ιστορική αξία.
Στο οριζόντιο ηλιακό ρολόι της Σκοπέλου, το διάγραμμα των ωρών χαράσσεται σε οριζόντια επιφάνεια. Η γραμμή της 12:00 δείχνει βορρά, της 6:00 δυτικά και της 18:00 ανατολικά. Ο γνώμονας παραμένει σταθερός, στραμμένος προς τον Πολικό Αστέρα, παράλληλος με τον άξονα της γης, σχηματίζοντας με το οριζόντιο επίπεδο γωνία ίση με το γεωγραφικό πλάτος της περιοχής.
Στη Σκόπελο, στο λιμάνι, υπήρχε και παλαιότερα κατακόρυφο ηλιακό ρολόι, πιθανόν στο σπίτι του Βαγγέλη Κρικίδη, σύμφωνα με τον π. Κώστα Καλλιανό.
Το ρολόι έγραφε: Δωρεά ΔΙΑΓΡΥΦΕΙΣΑ ΠΑΡΑ ΤΟΥ
ΔΕΚ(..)Η(..) Ν(..)ΔΥΟ
ΕΝ ΕΤΗ 1848
ΙΔΙΟΚΤΗΣΙΑΣ ΙΩΑΝΝΟΥ ΒΑΓΗ(…)
Κείμενο: Ηρώ Μελαχροινάκη
Sundial
In July 2025, the Municipality of Skopelos installed, with the sponsorship of the Skopelos Port Fund, a horizontal sundial at the port, to the left of the Town Hall. The sundial (σκιοθηρικόν or σκιακόν ωρολόγιον) is the oldest device for measuring time, based on the shadow cast by the sun. It was invented by the Chaldeans (a people related to the Arameans, who spread mainly in southern Mesopotamia) around 1700 BCE and spread to many civilizations. There are various types (horizontal, vertical, equatorial, etc.), in which the gnomon’s shadow falls on a marked diagram of hours.
The Greeks, in the 6th century BCE, improved it with more complex mechanisms and obelisks. The Romans placed sundials in public spaces, while in the Middle Ages they were mainly used in monasteries. During the Renaissance, more accurate models were constructed, but with the invention of the mechanical clock their use declined. Today, they function mainly as decorative or educational objects, with significant historical value.
In the horizontal sundial of Skopelos, the hour diagram is engraved on a horizontal surface. The 12:00 line points north, 6:00 west, and 18:00 east. The gnomon remains fixed, facing the North Star, parallel to the Earth’s axis, forming an angle with the horizontal plane equal to the geographic latitude of the area.
In Skopelos, at the port, there was also previously a vertical sundial, possibly at the house of Vangelis Krikidis, according to Fr. Kostas Kallianos.
The clock inscription read:
Gift engraved by
Dek(..)h(..) N(..)dyo
In the year 1848
Property of Ioannis Vagi(… )
Text,: Iro Melachroinaki
Φωτογραφίες: Σπυριδούλα Μπετσάνη
