Άποψη δωματίου, εντός του Αρχοντικού/ φωτογραφία από το φυλλάδιο του Αρχοντικού/ View of a Room inside the Mansion / Photograph from the Mansion Brochur

Η νεότερη ιστορία της Σκοπέλου ξεκινά το 1540, όταν το νησί περνά στην κυριαρχία των Οθωμανών Τούρκων. Στα τέλη του 17ου αιώνα, οι ντόπιοι με δικά τους πλοία αρχίζουν να διακινούν ευρέως τα προϊόντα τους στις αγορές, κυρίως το κρασί (πλοία στη Σκόπελο κατασκεύαζαν από την αρχαιότητα κι από τότε εμπορεύονταν τα προϊόντα τους, σε μικρότερη κλίμακα). Η οικονομική ανάπτυξη που ακολουθεί και κορυφώνεται τον 18^ο αιώνα (συνθήκη 1774) οδηγεί στη διαμόρφωση μιας αστικής κοινωνικής τάξης, στην οποία ανήκουν πρόκριτοι, πλοιοκτήτες, πλοίαρχοι, έμποροι και ξένοι (Πρόξενοι κ.ά. στα Προξενεία της Σκοπέλου- Αγγλίας, Γαλλίας, Ρωσίας, Βενετίας) που εγκαθίστανται στο νησί σε διάφορες ιδιότητες. Οι άνθρωποι αυτοί, κοσμοπολίτες με ανοιχτούς πνευματικούς ορίζοντες και σε μεγάλο βαθμό εγγράμματοι, αναζητούν να βελτιώσουν τις συνθήκες της καθημερινής τους ζωής, διαφοροποιώντας την έτσι από την καθημερινότητα της πλειοψηφίας. Η ανάπτυξη αυτή συνεχίζεται και στις πρώτες δύο δεκαετίες του 19^ου αιώνα, ενώ δείγματα της αποτελούν ορισμένες κατοικίες, ανάμεσά τους και το Αρχοντικό Βακράτσα, που σήμερα ανήκει στον Δήμο Σκοπέλου.

Το Αρχοντικό Βακράτσα, χτισμένο στη συνοικία του Αγίου Μιχαήλ, όπου κατοικούσαν πολλοί από τους άρχοντες της χώρας της Σκοπέλου, υψώνεται σε τρεις ορόφους, υπόγειο, ισόγειο, πρώτος όροφος, συνολικής επιφάνειας 350 τετραγωνικών μέτρων περίπου. Η ακριβής χρονολογία δόμησής του τοποθετείται πριν το 1800. Χωρίς ιδιαίτερα κοσμήματα, επιβάλλεται με την λιτότητά του, παρά τις προσθήκες και καταβολές που δέχθηκε στο πέρασμα του χρόνου, επιτρέπει στον επισκέπτη να σχηματίσει εικόνα για την τοπική αρχιτεκτονική αντίληψη της εποχής που κτίστηκε, (18^ος αι.), αλλά και για το χαρακτήρα και τον τρόπο ζωής των αρχόντων Σκοπελιτών.

Το αρχοντικό της οικογένειας δόθηκε ως προίκα στον γιατρό Βακράτσα, από τον πεθερό του Γεώργιο Ρεμπάκη.   Πριν το 1800, ανήκε στον Αλέξη Καλούδα, ο οποίος το 1800, το πούλησε στο Δημητράκη Χατζή Ζαχαρία. Ο Δημητράκης Χατζή Ζαχαρίας το έδωσε προίκα στον Κωνσταντή Γεωργή Ρεμπάκη, που παντρεύτηκε την κόρη του. Με τη σειρά του ο Γ. Ρεμπάκης το έδωσε προίκα στο γαμπρό του Σ. Βακράτσα.

Τα εκθέματα που παρουσιάζονται στο Αρχοντικό είναι ανεκτίμητης αξίας, καθώς εκτείνονται μέσα στον χρόνο και διασχίζουν διάφορα μέρη, φερμένα κυρίως από λιμάνια της Μεσογείου και του Εύξεινου Πόντου, όπου έφταναν τα πλοία της οικογένειας Ρερμπάκη. Αντικατοπτρίζουν την υψηλή ποιότητα και την αισθητική αντίληψη όχι μόνο εκείνων που τα προμηθεύονταν για το εμπόριο, αλλά και της ίδιας της εποχής τους. Μέσα από τα έπιπλα, τις γυναικείες σκοπελίτικες φορεσιές, τις σπάνιες εικόνες και πίνακες, τα κεντήματα σε πορσελάνη και άλλα εκθέματα —συμπεριλαμβανομένων και αρχαίων αμφορέων— αναδεικνύεται η ζωή στη Σκόπελο δύο και πλέον αιώνες πριν, καθώς με το πέρασμα του χρόνου ανακατασκευάζονταν τα παλιά αντικείμενα και προστίθενται νέα για να ολοκληρωθεί το νοικοκυριό. Την εικόνα συμπληρώνουν οι φωτογραφίες που κοσμούν τους τοίχους και τα διπλώματα της οικογένειας, ενώ τα ιατρικά εργαλεία από το ιατρείο της Αντιγόνης Βακρατσά και του πατέρα της δείχνουν με ποιον τρόπο ο επαρχιώτης γιατρός προσπαθούσε να διαγνώσει ασθένειες και να προσφέρει βοήθεια στους συνανθρώπους του.

Εντός του Αρχοντικού μπορείτε να προμηθευτείτε το φυλλάδιο του αρχοντικού, το οποίο περιλαμβάνει την ιστορία των οικογενειών Βακράτσα και Ρεμπάκη, του σπιτιού, καθώς και να αγοράσετε πλήθος βιβλίων που αφορούν την ιστορία της Σκοπέλου, τη λαογραφία κτλ.

Κείμενο: Ηρώ Μελαχροινάκη

Vakratsa Mansion

The modern history of Skopelos begins in 1540, when the island came under the rule of the Ottoman Turks. By the late 17th century, the locals, using their own ships, began to widely trade their products, especially wine (ships had been built in Skopelos since antiquity, and local products had long been traded on a smaller scale). The ensuing economic development, which peaked in the 18th century (Treaty of 1774), led to the emergence of an urban social class, including local notables, shipowners, captains, merchants, and foreigners (consuls and others at the consulates of England, France, Russia, and Venice) who settled on the island in various capacities.

These individuals, cosmopolitan in outlook and largely educated, sought to improve their everyday life, inevitably differentiating it from that of the majority. This period of development continued into the first two decades of the 19th century, as evidenced by certain residences, including the Vakratsa Mansion, which today belongs to the Municipality of Skopelos.

The Vakratsa Mansion, located in the district of Agios Michail, where many of the island’s elite lived, rises three stories high—basement, ground floor, and first floor—with a total area of approximately 350 square meters. Its exact construction date is placed before 1800. Though it lacks ornate decoration, its understated elegance impresses; despite later additions and modifications, it allows visitors to gain an understanding of the local architectural style of the period (18th century) as well as the character and lifestyle of the Skopelos elite.

The mansion of the family was given as a dowry to Dr. Vakratsa by his father-in-law, Georgios Rembakis. Before 1800, it belonged to Alexis Kaloudas, who sold it in 1800 to Dimitrakis Chatzi Zacharias. Dimitrakis Chatzi Zacharias gave it as a dowry to Konstantis Georgis Rembakis, who married his daughter. In turn, G. Rembakis gave it as a dowry to his son-in-law, S. Vakratsa.

The exhibits presented within the mansion are of inestimable value, spanning both time and geography. Most were brought from ports across the Mediterranean and the Black Sea, where the Rembakis family’s ships reached. They reflect the high quality and aesthetic sense not only of those who acquired them for trade but also of the period in which they lived. Through the furniture, women’s Skopelos costumes, rare images and paintings, porcelain embroideries, and other exhibits—including ancient amphorae—the life of Skopelos more than two centuries ago is revealed, showing how older items were restored over time and new ones added to complete the household. The collection is complemented by photographs adorning the walls and family diplomas, while the medical instruments from the clinic of Antigoni Vakratsa and her father demonstrate how a provincial doctor strove to diagnose illnesses and assist his fellow citizens.

Within the mansion, visitors can obtain the mansion brochure, which includes the history of the Vakratsa and Rembakis families and the house itself, as well as purchase numerous books relating to the history, folklore, and culture of Skopelos.

Text: Iro Melachroinaki