Το κτίσμα είναι του 16ου -17ου αιώνα και ανήκει στη μονόκλιτη, μεγάλων διαστάσεων, βασιλική, που μάλλον αντικατέστησε παλιότερο ναό. Στα προστώα έχουν κατασκευαστεί τάφοι, νεότερης εποχής. Το 1711 η Φανερωμένη ήταν μετόχι της Μονής Διονυσίου του Αγίου Όρους. Το 1863 όμως πέρασε στο Δήμο Σκοπέλου κι από τότε είναι μια από τις ενορίες της χώρας Η κόγχη του ιερού είναι αρμένικου τύπου. Επίσης, εντός του ναού, υπάρχουν εντοιχισμένοι αρχαίοι κίονες και επιτύμβιο ανάγλυφο.
Τα θυρώματα της κεντρικής εισόδου είναι ίδια με του Αγίου Κωνσταντίνου Παροικίας της Πάρου, υποδηλώνοντας την παρουσία παριανών μαστόρων στη Σκόπελο στις αρχές του 18ου αιώνα. Στο εσωτερικό του ναού υπάρχουν κειμήλια από το Μωριά, φερμένα στα μέσα του 18ου αιώνα. Το τέμπλο είναι του 16- 17ου αιώνα και περιλαμβάνει στηθάρια Αγίων με παραστάσεις από την Καινή Διαθήκη.
Το κωδωνοστάσιο ανεγέρθει το 1923 και φέρει την επιγραφή: «ΕΙΣ ΜΝΗΜΗΝ ΙΩΑΝΝΟΥ Δ. ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΙΔΟΥ/ ΕΥΓΕΝΙΑΣ ΙΩ. ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΙΔΟΥ/ ΠΡΟΣΦΙΛΩΝ ΓΟΝΕΩΝ ΚΑΙ ΕΚΠΛΗΡΩΣΙΝ ΕΥΓΝΩΜΟΝΟΣ ΚΑΘΗΚΟΝΤΩΣ ΠΡΟΣ ΤΗΝ ΠΑΤΡΙΔΑ ΕΔΩΡΗΣΑΝΤΟ ΤΟΔΕ/ ΡΗΓΑΣ ΙΩ. ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΙΔΗΣ/ ΗΛΙΑΣ ΙΩ. ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΙΔΗΣ/ ΜΗΝΙ 7ΒΡΙΩ 1923».
Το 1823 τα κελία του ναού χρησιμοποιήθηκαν ως Σχολείο μουσικής και το περιβόλι που υπήρχε στη σημερινή θέσης της πλατείας, γνωστής ως «πλάτζα», ήταν κοιμητήριο. Σε αυτή την πλατεία, το 1821, ο απεσταλμένος της Φιλικής Εταιρίας, Θεόφιλος Καΐρης, εκφώνησε λόγο υπέρ της ανεξαρτησίας της Ελλάδας: «οὐκέτι φλογίνη ρομφαία φυλάττει τὴν Πύλην τῆς Ἐδὲμ ὕστερον δ’ εἴπων -ὄχι πλέον Τοῦρκοι ἐπὶ τῆς κεφαλῆς ἡμῶν».
Η χειροτονία του διακόνου Μακάριου σε ιερομόναχο, έγινε το 1825 στη Φανερωμένη. Ο Μακάριος ήταν ένας από τους δυο φημισμένους Γαλατσιανέους αγιογράφους. Το 1841 επισκέφτηκε το ναό ο τότε βασιλιάς της Ελλάδας Όθωνας. Το 1850 ο ναός ανακαινίστηκε από τον ερχόμενο στη Φανερωμένη Μητροπολίτη πρ. Νύσσης, Ιωσήφ. Το 1854 χρησιμοποιήθηκε ως εκλογικό κέντρο.
Κείμενο/ φωτογραφίες: Ηρώ Μελαχροινάκη
Panagia Faneromeni, of the Akathist Hymn
The building dates back to the 16th–17th century and belongs to the single-aisled, large basilica type, which probably replaced an earlier church. Tombs of a more recent era have been constructed in the porticoes. In 1711, Faneromeni was a metochi (dependency) of the Dionysiou Monastery of Mount Athos. However, in 1863 it was transferred to the Municipality of Skopelos and since then has been one of the parishes of the town. The apse of the sanctuary is of Armenian type. Also, within the church, there are embedded ancient columns and a funerary relief.
The doorframes of the main entrance are identical to those of Agios Konstantinos in Paroikia, Paros, indicating the presence of Parian craftsmen in Skopelos in the early 18th century. Inside the church, there are relics from the Morea (Peloponnese), brought in the mid-18th century. The iconostasis dates from the 16th–17th century and includes panels of Saints with depictions from the New Testament.
The bell tower was erected in 1923 and bears the inscription:
“IN MEMORY OF IOANNIS D. KONSTANTINIDIS / EVGENIA IO. KONSTANTINIDIS / BELOVED PARENTS AND IN FULFILLMENT OF A GRATEFUL DUTY TO THE HOMELAND THEY DONATED THIS / RIGAS IO. KONSTANTINIDIS / ILIAS IO. KONSTANTINIDIS / MONTH SEPTEMBER 1923.”
In 1823, the church’s cells were used as a music school, and the garden that was located where today’s square (“plaza”) stands was a cemetery. In this square, in 1821, the envoy of the Filiki Eteria, Theophilos Kairis, gave a speech in favor of Greek independence:
“No longer does the fiery sword guard the Gate of Eden, later saying — no more Turks on our heads.”
The ordination of the deacon Makarios to hieromonk took place in 1825 at Faneromeni. Makarios was one of the two famous iconographers from Galatsi. In 1841, the then King of Greece, Otto, visited the church. In 1850, the church was renovated by the newly arrived Metropolitan of Prussa, Joseph. In 1854, it was used as an electoral center.
Text: Iró Melachroináki
